Vụ Xuân 2023, Công ty TNHH Nông nghiệp Quang Minh phối hợp với Bộ môn Sinh học Phân tử – Viện Di truyền Nông nghiệp tiến hành lây nhiễm nhân tạo để đánh giá lại tính kháng/nhiễm bệnh đạo ôn và bệnh bạc lá của một số giống lúa do ThS Dương Thành Tài và cộng sự lai tạo đã được khảo nghiệm tác giả tại một số tỉnh phía Nam, một số tỉnh Miền Nam Trung bộ và được trồng thử nghiệm, trình diễn tại một số tỉnh phía Bắc. Các giống gồm có: QMT28, QMT2-1, QMT21, QMT5, QMT13, HG/QM138-1, HG/QM139-2, QM30 và giống Bắc thơm đa kháng (Chỉ thực hiện đánh giá lại khả năng kháng bạc lá lúa của giống Bắc thơm đa kháng).

Giống lúa nhiễm bệnh đạo ôn chuẩn LTH do Viện nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) cung cấp.

Giống đối chứng âm TN1 (không mang gen kháng bạc lá) do Viện nghiên cứu lúa Quốc tế IRRI cung cấp.

Nguồn nấm bệnh đạo ôn: 27 nòi nấm đạo ôn chuẩn đại diện cho miền Bắc

Nguồn vi khuẩn bạc lá: Chủng vi khuẩn bạc lá X59 được chọn lọc từ bộ chủng vi khuẩn bạc lá lưu giữ tại tại phòng thí nghiệm của Bộ môn Bệnh học Phân tử, Viện Di truyền Nông nghiệp.

Phương pháp đánh giá tính kháng/nhiễm bệnh đạo ôn bằng lây nhiễm nhân tạo (theo Hayashi & cs., 2009). Thang điểm tiêu chuẩn đánh giá bệnh đạo ôn (JIRCAS, 2009)

Phương pháp đánh giá kiểu hình tính kháng bệnh bạc lá bằng lây nhiễm nhân tạo. Sau 18 ngày lây nhiễm tiến hành đo chiều dài vết bệnh. Thang điểm dựa trên thang đánh giá bệnh tiêu chuẩn (IRRI, 2013).

1. Kết quả đánh giá khả năng kháng/nhiễm bệnh đạo ôn của các giống lúa như sau:

– Hai giống lúa nhiễm chuẩn LTH và giống lúa tham khảo BC15 có phản ứng nhiễm với tất cả các nòi nấm đạo ôn;

– Giống HG/QM138-1 biểu hiện khả năng kháng tốt bệnh đạo ôn, khi có phản ứng kháng với tất cả 27 nòi nấm đạo ôn đưa vào lây nhiễm;

– Dòng lúa HG/QM139-2 có phản ứng kháng với 24/27 nòi nấm đạo ôn và có phản ứng nhiễm điểm 3 với ba nòi nấm đạo ôn I186 (Quảng Trị), I123 (Điện Biên) và I1-3 (Hà Tĩnh);

– Giống lúa QMT13 biểu hiện tính kháng tốt với bệnh đạo ôn khi có khả năng kháng với 25/27 nòi nấm và chỉ bị nhiễm điểm 3 đối với 2 nòi nấm I143 và I123 thu thập tại Điện Biên;

– Giống lúa QMT5 có phản ứng kháng với 22/27 nòi nấm, có phản ứng nhiễm điểm 3 với 03 nòi nấm đạo ôn: I221 (Bắc Cạn), I165 (Cao Bằng) và I246 (Quảng Ngãi) và có phản ứng nhiễm điểm 4 đến 5 với 02 nòi nấm I143 và I123 thu thập tại Điện Biên;

– Giống lúa QMT28 có phản ứng kháng với 16/27 nòi nấm và có phản ứng nhiễm điểm 3 đến 3,5 với 11 nòi nấm đạo ôn: I106 (Phú Thọ), I127 và I128 (Điện Biên), I113 (Vĩnh Phúc), I75 (Thái Bình), I246 (Quảng Ngãi), I219 và I221 (Bắc Cạn), I147 (Hòa Bình), I45 (Ninh Bình) và I194 (Quảng Trị);

– Giống lúa QMT2-1 có phản ứng kháng với 13/27 nòi nấm và có phản ứng nhiễm điểm 3 đến 4 với 14 nòi nấm đạo ôn;

– Giống lúa QMT21 có phản ứng kháng với 13/27 nòi nấm và có phản ứng nhiễm điểm 3 với 10 nòi nấm đạo ôn và có phản ứng nhiễm điểm 3,5 – 5 với 4 nòi nấm: ba nòi nấm I123,  I127 và I143 thu thập tại Điện Biên và I194 (Quảng Trị);

– Giống lúa QM30 có phản ứng kháng với 16/27 nòi nấm và có phản ứng nhiễm điểm 3 với 11 nòi nấm đạo ôn;

– Giống lúa Bắc thơm đa kháng có phản ứng kháng với 13/27 nòi nấm và có phản ứng nhiễm điểm 3 với 10 nòi nấm đạo ôn và có phản ứng nhiễm điểm 3,5 – 5 với 4 nòi nấm: I219 (Bắc Cạn), I45 (Ninh Bình), I148 (Hòa Bình) và I123 (Điện Biên).

Trong nghiên cứu này, giống lúa Bắc thơm đa kháng do Công ty TNHH Nông nghiệp Quang Minh cung cấp và giống lúa nhiễm chuẩn TN1 được lây nhiễm nhân tạo trên đồng ruộng với chủng vi khuẩn bạc lá X59 (thu thập tại Bắc Giang). Kiểu hình tính kháng/nhiễm với chủng vi khuẩn của các giống lúa nghiên cứu được ghi nhận sau 18 ngày lây nhiễm.

– Giống lúa Bắc thơm đa kháng có phản ứng kháng với 13/27 nòi nấm đạo ôn đưa vào đánh giá.

2. Kết quả lây nhiễm nhân tạo đánh giá tính kháng/nhiễm bệnh bạc lá như sau:

Giống lúa Bắc thơm đa kháng có khả năng kháng vừa với chủng vi khuẩn bạc lá X59 thu thập tại Bắc Giang.

Nguyễn Bá Ngọc cùng CTV biên tập

Ghi chú:

Công ty TNHH Nông nghiệp Quang Minh và ThS. Dương Thành Tài cùng cộng tác viên đã thống nhất đổi tên giống: HG/QM138-1 thành giống Quang Minh 36 (QM36) – Giống đã được Cục Trồng trọt – Bộ NN&PTNT quyết định cấp bằng bảo hộ ngày 08/07/2024. Giống HG/QM139-2 thành giống QM39. Giống QM30 thành giống Minh Châu 69 (MC69). Giống lúa Bắc thơm đa kháng đổi tên thành giống Bắc thơm ĐK, giống đã được Cục Trồng trọt – Bộ NN&PTNT cấp bằng bảo hộ và cấp quyết định lưu hành số 516/QĐ – TT – CLT ngày 25/12/2023. Phạm vi lưu hành: Vụ Xuân, vụ Mùa tại các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và Trung du Miền núi phía Bắc.